Quyền riêng tư

Quyền riêng tư

   Ngày trước, ở tập phim những thiên thần của Charlie năm 2000, một viễn cảnh tưởng tượng được vẽ lên: một tổ chức tội phạm, tìm cách cướp đi công nghệ tiên tiến, có thể ghi hình, định vị, giám sát bất cứ một ai đang đi đứng hít thở trên thế giới.

   Cộng với nền tảng ghi âm toàn cầu đã săn có, đó sẽ là dấu chấm hết cho nhân loại. Qua nghe lén, chúng có thể xác định ai mang tư tưởng đối kháng. Qua định vị ghi hình, chúng có thể kích hoạt những vũ khí từ không gian, và loại trừ mục tiêu phản kháng…

20 năm trước, chúng ta nói đó là chuyện giả tưởng.

   Gần đây hơn, năm 2017, thiết bị mắt thần trong phim “Fast and Furious 7” xuất hiện như một công nghệ nâng cấp cho “câu chuyện giả tưởng” ở trên. Đó giống như một bản hack toàn cầu lên Các camera công cộng hoặc riêng tư mà ta dễ dàng bắt gặp ở ngã 4 đường, trước cổng trường học, cây ATM, thậm chí là trong xe hơi. Chúng bị cưỡng chế kết nối qua Internet of things, và phục vụ cho những mục đích điên rồ mà chủ nhân lắp đặt không hề nghĩ tới.

   Chúng ta nghĩ vẫn rằng công nghệ kiều này là chuyện giả tưởng.  Nhưng, đó chính xác là thế giới chúng ta đang sống. Thời bây giờ.

   Giám đốc FBI từng khuyên cư dân mạng nên dùng băng keo dán camera webcam lại để tránh bị theo dõi. Rồi hồi năm ngoái, khi giới thiệu mẫu laptop mới, HP có vẻ cũng đồng thuận với ý tưởng này khi có luôn cả công tắc “tiêu diệt webcam” để tăng bảo mật.

   Dẫn chứng trên cho thấy chúng ta đang sống trong một thế giới không an toàn về thông tin đến như thế nào. Bạn có ngạc nhiên không, khi mình dừng lại đâu đó chừng một tiếng, rồi khi mở điện thoại lên, Google asisstant hiện lên một popup, hỏi bạn có thích nơi vừa đến không. Bạn có thể tắt popup, nhưng hoạt động đã được ghi lại. Trên danh nghĩa là bạn toàn quyền quản lý những thông tin này, nhưng thực tế, bạn chẳng thể nào biết được chúng sẽ (có thể bị) sử dụng ở đâu đó hay không.

   Với facebook, luôn tồn tại đâu đó trong những câu chuyện, nghi án mạng xã hội này nghe lén, ghi lại hoạt động của người dùng, để quảng cáo sản phẩm phù hợp.  Tôi cũng từng có những trải nghiệm riêng, mà bản thân khó có thể cho rằng mọi chuyện chỉ là ngẫu nhiên.

   Vì là người chơi cờ vua, tôi từng để ý đến một quảng cáo “Auto Chess” ở trên mạng. Lỡ dại click vào một gợi ý trên google chrome, rồi mỗi khi vào facebook, quảng cáo tương tự cứ lũ lượt đập vào màn hình. (Bạn thấy giống công nghệ nhận dạng của “mắt thần” bên trên chưa?)  Một lần khác, tôi nói chuyện với vợ về việc mua xương rồng trồng trong nhà. Dạo đó, tự nhiên một loạt quảng cáo shop cây cảnh rủ nhau ghé thăm  trên bảng tin facebook.

   Rồi một hôm, mẹ tôi có kế hoạch đi du lịch, tôi bảo cứ tìm đại từ khóa trên facebook đi, một hai tiếng sau mở lại, sẽ tìm được khách sạn lưu trú hợp ý, tour giá rẻ các thứ…

Và kết quả đúng như vậy thật.

Bạn sẽ nghĩ, ồ vậy thì thật tiện lợi, nhỉ.

   Nhưng không, thử tưởng tượng thế này. Nếu biết bạn sợ gián, các công ty thuốc xịt côn trùng có thể quảng cáo cho bạn loại hiệu quả nhất. Theo cách tích cực, các quảng cáo này sẽ lập đi lập lại cho đến khi bạn mua hàng thì thôi. Có thể bạn phải chi tiền cho các công cụ chặn quảng cáo để khỏi phải bị làm phiền.

   Theo cách tiêu cực hơn, nếu thông tin bạn sợ gián được tổ hợp lại với thông tin “gia đình bạn có điều kiện”, có thể ai đó sẽ thả vài ổ gián vào vườn nhà bạn, để bạn cuối cùng phải tìm giải pháp khắc phục. Ta đều biết, quy trình tạo nhu cầu rồi bán giải pháp là một tuyệt chiêu vô cùng hiệu quả của các tay bán hàng. Rồi nếu bạn chịu không nổi, bên bất động sản có thể đến tiếp cận, và yêu cầu bạn bán nhà lại, với giá rẻ… Câu chuyện có thể còn được đẩy đi xa hơn nữa nếu bạn chịu khó tưởng tượng thêm.

   Rồi mới đây, trong phim người nhện xa nhà, nhân vật Marry Jane có bảo Peter hãy nên dùng ứng dụng ứng dụng VPN (mạng ảo riêng, chủ yếu để dấu địa chỉ IP thực và ngăn chặn các thể loại cookie theo IP và vị trí địa lý) truy cập internet để tránh bị theo dõi. Tôi đồ rằng câu thoại này sẽ không có trong các tập comic trước đây. Chỉ có thể nói câu thoại này phát sinh để phù hợp với bối cảnh thời đại. Và tôi cũng sẽ áp dụng lời khuyên của MJ, năm 2019, vì thực sự không muốn quyền riêng tư của mình bị biến thành một loại dữ liệu, cho người khác.

Post Comment